KHOTAN خوتەن‎ / 和田 (Hétián)

Khotan, ook gespeld als Xotan en Hotan (Hetian in het Chinees), is een stad in het Tarim Bekken, 300 km ten zuidoosten van Yarkand, aan de zuidwestkant van de Taklamakan Woestijn in Xinjiang. De prefectuur Khotan heeft ongeveer 120.000 inwoners. Khotan was een belangrijke stop op de zuidelijke Zijderoute. Tegenwoordig is het vooral het centrum van een agrarisch gebied, de oase die wordt gevoed door de Karakash- en de Yurungkash-rivier.

De eind 2007 geopende Trans Taklamakan Highway, de tweede weg door de woestijn, verbindt Khotan met het 430 km noordelijker gelegen Alar. De weg volgt grotendeels de loop van de Hotan-rivier, een oud karavanenpad. Onderweg passeert u het Mazargat Fort. Dit tweeduizend jaar oude, vervallen fort staat op een rode rots en kijkt uit op de rivier. Het is moeilijk, slechts na een lange, steile en zware klim over rotsen en los zand, bereikbaar, maar bij helder weer kunt u het vanaf de weg zien liggen.

Khotan is een oud boeddhistisch rijk, dat zijn welvaart ontleende aan de moerbij en de productie van zijde en de handel in jade. Het rijk zou in de 3e eeuw v.Chr. zijn gesticht door Kushtana, maar is waarschijnlijk enkele eeuwen ouder. Khotan stond in China bekend als Yuezhi. In de 1e eeuw werd een Chinese prinses uitgehuwelijkt aan de lokale vorst en zij zou de zijrupsen hebben meegebracht waardoor Khotan een zijdecentrum werd.

De religie van Khotan was oorspronkelijk Zoroaster (zoals in Iran), maar het werd een van de belangrijke centra van het boeddhisme en bleef dat tot de 11e eeuw. De Chinese monnik Fa Xian bezocht Khotan in de 4e eeuw en maakte melding van vele kloosters en tempels. Vanaf de 11e eeuw begon de islam te domineren en werden veel kloosters verwoest. Marco Polo, die hier rond 1273 was, schreef dat de mensen allemaal 'volgelingen van Mahommet' waren.

Juma Moskee

De Juma (Vrijdag) Moskee is voor de moslims de belangrijkste moskee in de stad; hier preekt de imam iedere vrijdag. Chinese wetten verbieden het gebruik van luidsprekers, dus de oproep tot gebed wordt gedaan met onversterkte stem. De moskee is vijf maal per dag open voor gebed.

De Chinese overheid tolereert de islam, zolang deze beperkt blijft tot religie. De politiek is het monopolie van de partij. In het modere centrum van Khotan staat op het Eenheidsplein een groot beeld van Mao Zedong en Kurban Tulum, een Uygur die na jaren corruptie onder krijgsheren en de Guomindang, kort na 1949 de komst van het Volksbevrijdingdleger verwelkomde.

Markt

De grote bazaar van Khotan is iedere dag bedrijvig. Maar de zondagsmarkt is de grootste van de week. Er zijn dan duizenden mensen.

Er is een speciaal deel van de markt voor de tapijten. De tapijten van Khotan zijn al eeuwenlang beroemd om hun kwaliteit. De Gillam Karakhana is een werkplaats in Jiya, 5 km ten oosten van het oude centrum van Khotan, waar de tapijten nog altijd op traditionele wijze worden gemaakt.

Ook in Jiya (maar 25 km van Khotan) is de Atlas Silk Workshop, een van de beste zijdewerkplaatsen van de regio te bezichtigen.

Er zijn in Khotan ook een paar honderd winkels waar jade wordt verkocht. De Khotan jade komt uit de rivieren langs de Kunlun Bergen in het zuiden van Xinjiang en deze jade is al millenia lang gewild in China, zoals o.a. blijkt uit zeer oude grafvondsten.

Melikawat

Eind 2007 maakte de Chinese regering een eind aan het ongebreidelde en massale jadezoeken in de bedding van de Yorungkash (White Jade) Rivier bij Melikawat, ook omdat het graafwerk (soms met bulldozers) de oude stadsresten verwoestten. Melikawa 瑪利克瓦特 (malikewate) 古城 (gucheng) ligt 30 km ten zuiden van Khotan en is een antieke boeddhistische stad, waarvan slechts wat muurresten, aardewerk en glas resteren. Veel is bedekt na herhaaldelijke overstromingen van de Yorungkash in het verleden. Alleen van een boeddhistisch klooster zijn de muren nog te zien. Waarschijnlijk is de stad rond een klooster ontstaan.

Yotkan

Yotkan 約特干 (yuetegan) ligt 10 km ten westen van Khotan. Het is de plek van de oude hoofdstad van Khotan en was een belangrijke en welvarende stad. In Yotkan zijn onder meer aardewerken figuren gevonden die duidelijke Perzische en Griekse invloeden tonen. Andere belangrijkse vondsten zijn bronzen boeddhabeelden, oude munten en voorwerpen van jade en goud. Ze bewijzen dat Yotkan eens welvarend was en een belangrijk boeddhistisch centrum. Maar er zijn ook christelijke munten en een kruis gevonden. Yotkan werd in de 12e eeuw verwoest door de Mongoolse legers van Genghis Khan. Er is niet veel meer te zien, de oude stad is verzwolgen door een moeras. De vondsten zijn te zien in het Khotan Museum en in het Provinciaal Museum in Urumqi.

Khotan Museum

Het Hetian Bowuguan is een mooi, nieuw museum waarin de 5.000 jaar geschiedenis van de regio wordt tentoongesteld. De plek met Indiase, Centraalaziatische, Perzische, Griekse, Chinese en Russische invloeden, een corridor waarlangs allerlei religies passeerden. In het museum zijn ook veel artefacten zoals jade, juwelen, zijde, tapijten, etnische kleding en muziekinstrumenten te zien.

Rawak Stupa

Ongeveer 60 km ten noordoosten van Khotan zijn de restanten van de Rawak Stupa te vinden. H8j is lastig te bereiken, bij voorkeur met een 4WD auto. De ooit prachtige stupa is 9 meter hoog en sterk verweerd door de tijd. Hij was deel van een boeddhistische tempel die in de 3e of 4e eeuw werd gebouwd. Door klimaatsverandering werd dit gebied minder leefbar en werd het klooster verlaten. Ontdekkingsreizigers noemden de stupa eind 19e eeuw een van de meest opmerkelijke bewaard gebleven boeddhistische heiligdommen langs de Zijderoute. Maar ze verstoorden er ook veel, zo groef Aurel Stein honderd aardewerken beelden op, en dat gaf aanleiding tot schatzoeken en verwoesting van de plek. Oorspronkelijk stonden er meer dan 500 beelden in de tempel.